ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )

524

شرح نهج البلاغة ( فارسي )

اگر اين مال از بيت المال است مزد من به اين مقدار نمىرسد واگر از آن خود عثمان است من به وى نيازى ندارم . خلاصه بخششهاى فراوان وكلان عثمان به أقوام وخويشانش در تاريخ مشهور است ، وامام ( ع ) خوردن بيت المال را به وسيلهء عثمان به خوردن گياه بهارى به وسيلهء شتر تشبيه كرده است . مناسبت تشبيه اين است كه چون شتر از خوردن علف بهارى لذّت مىبرد با حرص وميل زياد آنها را مىخورد آن گونه كه دو پهلويش بالا مىآيد . پرخورى شتر به اين دليل است كه علف بهارى پس از خشك بودن طولانى زمين در زمستان ، فرا مىرسد ، علاوة بر اين علفها تازه وسر سبزند . فراوانى وخوش خورى أموال بيت المال به وسيلهء أقوام عثمان پس از يك فقر طولانى تشبيه شده است . به شترى كه علف بهارى را با ميل وحرص پس از پشت سر گذاشتن زمستان خشك مىخورد . تمام گفتار امام در مذمّت وتوبيخ آنهاست به آن خاطر كه حرامهاى خدا را مرتكب شدند واين دليل عدم شايستگى آنها براي خلافت است . ( 2793 - 2781 ) فرموده است : إلى أن انتكث فتله واجهز عليه عمله وكبت به بطنته . اين كلام امام ( ع ) اشاره به پيامدهاى كار عثمان است وكلمهء « فتل » به معناى ريسمان محكم ، ودر اين جا كناية از استبداد وخودرأيى عثمان است ، زيرا أو در كارها با صحابه مشورت نمىكرد . همچنين كلمهء « انتكاث » ، كناية براي شكسته شدن استبداد به كار رفته كه نهايت استبداد ، فساد وهلاكت است . اين كه امام ( ع ) فرمود : اجهز عليه عمله ، مجاز در افراد وتركيب است . امّا مجاز در افراد بدين شرح است : كلمهء « اجهاز » در حقيقت براي قتلى به كار مىرود كه مقتول پيش از قتل جراحت وخونريزى داشته باشد وچون عثمان پيش از قتل با نيزه يا شمشير زبانها مجروح شده است لفظ اجهاز را امام ( ع ) مجازا بر قتل عثمان اطلاق كرده است واين مجاز در افراد است .